KÜRESEL PAYLAŞIM EKONOMİSİNİN 2025 PERFORMANSI VE 2026 PROJEKSİYONLARI

M. İbrahim Aybar

ibrahimaybar@yedpahaber.com

Paylaşım ekonomisinin hacmi, 2025 yılında 400 milyar dolara yaklaştı. Küresel enflasyonist baskılar ve hammadde maliyetlerindeki artış, tüketicileri yeni ürün satın almak yerine mevcut kaynakları paylaşımlı kullanmaya yöneltmeye devam ediyor. Bu ekonomi modeli, 2024 yılına oranla %26,5’lik bir büyüme kaydederek, geleneksel perakende ve hizmet sektörlerinin büyüme hızını ikiye katladı.

-2025’te “Hizmet Olarak Mobilite” kavramı olgunluğa ulaştı. Elektrikli yeni enerji taşıtı (NEV) paylaşım filoları, büyük metropollerde özel taşıt sahipliğini %15 oranında düşürdü. Airbnb ve benzeri platformlar, %18 büyüme gösterdi. Geleneksel bankacılığa alternatif olan merkezi olmayan borç verme platformları, özellikle gelişmekte olan pazarlarda (Brezilya, Hindistan, Türkiye) mikro-finansman ihtiyacının %30’unu karşılar hale geldi.

-2026 yılında paylaşım ekonomisinin sadece büyümesi değil, aynı zamanda “daha akıllı” özellik kazanması ve “kurumsallaşması” bekleniyor. 2026 yılı, Yapay Zeka (AI) ve Blockchain teknolojilerinin paylaşım ekonomisinde birer “işletim sistemi” haline geldiği bir yıl olacak diyebiliriz. Örneğin; AI algoritmaları, talep tahminini %99 doğrulukla yaparak, paylaşımlı kaynakların (örneğin kiralık bir taşıtın veya bir matkabın) boşta kalma süresini minimize edecek.

– Çin ve Hindistan, paylaşım ekonomisindeki liderliğini devam ettirecek. Özellikle süper-uygulamalar üzerinden verilen paylaşımlı hizmetler, 2026’da bu bölgedeki toplam perakende hacminin %25’ini kapsayacak boyuta gelebilir. Avrupa Birliği’nin “Dijital Hizmetler Yasası” ve sürdürülebilirlik raporlama standartları, paylaşım ekonomisini daha şeffaf hale getirecek. 2026 yılında Avrupa, “ikinci el paylaşım” iş modellerinde dünya lideri pozisyonunu güçlendirecek.

-Paylaşım ekonomisinin önündeki engeller ise şunlar: Veri ihlalleri, kullanıcı güvenini tehdit olmaya devam ediyor. “Gig ekonomisi” çalışanlarının (kuryeler, şoförler vb.) sosyal güvenlik haklarına dair baskılar, vergi politikaları ve veri güvenliği platform maliyetlerini artırabilir. Farklı ülkelerin regülasyon uyum sorunları büyümeyi yavaşlatabilir. Kişiden kişiye (P2P) modellerinde sahte profiller ve düşük hizmet kalitesi, pazarın genişlemesini yavaşlatabilir.

2010’lu yılların başında iş yaşamına giren paylaşım ekonomisi, 2020’lerin başında karşılaştığımız pandemi krizinin ardından bir hayatta kalma mekanizması olarak güçlendi ve 2025 yılı itibarıyla küresel finansal sistemin ana sütunlarından biri haline geldi. “Sahip olmak yerine erişmek” felsefesi, Z ve Alfa kuşaklarının tüketim önceliği olarak güç kazandı. Bu durum otomotivden enerjiye, finanstan eğitime kadar tüm sektörleri kökten sarsmaya devam etti.

2025 YILI KÜRESEL PERFORMANS ANALİZİ

Makro Veriler ve Pazar Hacmi

2025 yılı, paylaşım ekonomisinin 400 milyar dolar gelir sınırına geldiği bir yıl olarak kayıtlara geçti. Küresel enflasyonist baskılar ve hammadde maliyetlerindeki artış, tüketicileri yeni ürün satın almak yerine mevcut kaynakları paylaşımlı kullanmaya yöneltmeye devam ediyor. Bu ekonomi modeli, 2024 yılına oranla %26,5’lik bir büyüme kaydederek, geleneksel perakende ve hizmet sektörlerinin büyüme hızını ikiye katladı. Artık 2030’lu yılların başında 1 trilyon dolarlık bir hacıma ulaşmasını kimse sürpriz görmüyor.

SEKTÖREL KIRILIMLAR

• Mobilite ve Ulaşım: 2025’te “Hizmet Olarak Mobilite” kavramı olgunluğa ulaştı. Elektrikli yeni enerji taşıtı (NEV) paylaşım filoları, büyük metropollerde özel taşıt sahipliğini %15 oranında düşürdü.
• Konaklama ve Yaşam Alanları: Airbnb ve benzeri platformlar, “dijital göçebelik” trendinin kalıcı hale gelmesiyle sadece turizm değil, uzun dönemli paylaşımlı yaşam (co-living) alanlarına odaklanarak %18 büyüme gösterdi.
• Kişiden Kişiye (P2P) Finans ve Sigorta: Geleneksel bankacılığa alternatif olan merkezi olmayan borç verme platformları, özellikle gelişmekte olan pazarlarda (Brezilya, Hindistan, Türkiye) mikro-finansman ihtiyacının %30’unu karşılar hale geldi.

2026 YILI ÖNGÖRÜLERİ: DÖNÜŞÜMÜN YENİ SAFHASI

2026 yılında paylaşım ekonomisinin sadece büyümesi değil, aynı zamanda “daha akıllı” özellik kazanması ve “kurumsallaşması” bekleniyor.

Teknolojik Entegrasyon: AI ve Web3

2026 yılı, Yapay Zeka (AI) ve Blockchain teknolojilerinin paylaşım ekonomisinde birer “işletim sistemi” haline geldiği bir yıl olacak diyebiliriz. Örneğin;

• Otonom Optimizasyon: AI algoritmaları, talep tahminini %99 doğrulukla yaparak, paylaşımlı kaynakların (örneğin kiralık bir taşıtın veya bir matkabın) boşta kalma süresini minimize edecek.
• Akıllı Sözleşmeler: Blockchain tabanlı sistemler sayesinde, birbirine yabancı iki birey arasında gerçekleşen paylaşım işlemlerinde aracı platformların %20-30’luk komisyonları %2-5 seviyelerine gerileyecek, bu da sistemin tabana yayılmasını sağlayacak.

SEKTÖREL YENİ TRENDLER

• Enerji Paylaşımı (VPP- Sanal Güç Santralleri): 2026’da bireylerin evlerindeki güneş panellerinde ürettikleri fazla enerjiyi mahalle ölçeğinde paylaştıkları modellerin, enerji piyasasının %10’unu oluşturacağını öngörebiliriz.
• Kurumsal Paylaşım (B2B Sharing): Şirketler, atıl kapasitedeki iş makinelerini, depo alanlarını ve hatta uzman personelini birbirleriyle paylaşmaya başlayacak. Bu, “Kurumsal Paylaşım Ekonomisi” (B2B Sharing) başlığı altında milyarlarca dolarlık yeni bir pazar yaratacak.
• İş dünyasında paylaşım modelleri “B2B kullanım-paylaşımı” olarak daha çok öne çıkacak. Donanım, ofis alanı ve özel hizmetlerin paylaşımı artacak.
• Şirketler boşta duran kaynaklarını paylaşarak maliyetleri düşürmek ve verimliliği artırmak isteyecekleri için B2B paylaşım platformlarına yatırım yapacak.

BÖLGESEL ANALİZ VE JEOPOLİTİK ETKİLER

Asya-Pasifik Ağırlığı

Çin ve Hindistan, dijital ödeme altyapılarının gücüyle paylaşım ekonomisinin lideri olmaya devam edecek. Özellikle süper-uygulamalar (Super-Apps) üzerinden verilen paylaşımlı hizmetler, 2026’da bu bölgedeki toplam perakende hacminin %25’ini kapsayacak boyuta gelebilir.

Avrupa: Regülasyon ve Sürdürülebilirlik

Avrupa Birliği’nin “Dijital Hizmetler Yasası” ve sürdürülebilirlik raporlama standartları, paylaşım ekonomisini daha şeffaf hale getirmeye aday. 2026 yılında Avrupa, “onarım hakkı” ve “ikinci el paylaşım” iş modellerinde dünya lideri pozisyonunu güçlendirecek.

RİSKLER VE BARİYERLER

Paylaşım ekonomisinde büyümenin önündeki en büyük engeller 2026’da şu başlıklar olacak:

1. Siber Güvenlik: Veri ihlalleri, kullanıcı güvenini sarsan en büyük tehdit olmaya devam ediyor.
2. Yasal Düzenlemeler: “Gig ekonomisi” çalışanlarının (kuryeler, şoförler vb.) sosyal güvenlik haklarına dair baskılar, vergi politikaları ve veri güvenliği platform maliyetlerini artırabilir.
3. Regülasyon Uyumu: Farklı ülkelerin regülasyon uyum sorunları büyümeyi yavaşlatabilir.
4. Güven Erozyonu: Kişiden kişiye (P2P) modellerinde sahte profiller ve düşük hizmet kalitesi, pazarın genişlemesini yavaşlatabilecek bir unsur olarak karşımızda duruyor,
5. Makroekonomik dalgalanmalar: Global jeopolitik ve makroekonomik belirsizlikler ile ticaret engelleri, tüketici harcamalarını baskılayarak paylaşım hizmetlerine olan talebi geçici bazda etkileyebilir.

 SONUÇ VE STRATEJİK ÖNERİLER

2026 yılı itibarıyla paylaşım ekonomisinin, “ekonomik bir seçenek” olmaktan çıkıp bir “hayatta kalma ve verimlilik standardı” haline geleceğini söyleyebiliriz. Şirketlerin ve yatırımcıların bu süreçte başarılı olabilmesi için şu stratejileri izlemesi kritik öneme sahip olacak:

• Platform Değil, Ekosistem Kurmak: Sadece ürün kiralayan değil, o ürünün bakımını, sigortasını ve topluluk yönetimini yapan ekosistemler kazançlı çıkacak.
• Güven İnşasına Yatırım Yapmak: Biyometrik doğrulama ve AI tabanlı itibar puanlama sistemleri standart hale getirildiğinde güven artacak.
• Sürdürülebilirlikle İlgili Ölçüm Birimlerini Entegre Etmek: Kullanıcıların, paylaştıkları bir ürünün ne kadar karbon emisyonu engellediğini anlık olarak görmek isteyeceklerini düşünerek buna uygun ölçümler yapılması avantaj getirecek.

2026 PROJEKSİYON TABLOSU

( Economist; Global Research)

SONUÇ OLARAK 2026 YILI PAYLAŞIM EKONOMİSİ PANORAMASI:

2026, paylaşım ekonomisi için olgunlaşma yılı olacak:
Büyüme devam edecek, pazar daha da genişleyecek.
Teknoloji odaklı dönüşümler sektörel sınırları yeniden tanımlayacak.
Demografik ve davranışsal değişimler, modeli destekleyerek klasik sahiplikten erişim-odaklı modele geçişi hızlandıracak.
Fakat, regülasyonlar ve makroekonomik riskler yönetilmezse büyüme beklenen seviyelerden sapabilir.

İbrahim AYBAR

Vesiile A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı