logo

OTOMOTİV SEKTÖR DEĞERLENDİRMESİ

Salih Sami Atılgan

Salih Sami Atılgan
salihsamiatilgan@yedpahaber.com
OTOMOTİV SEKTÖR DEĞERLENDİRMESİ

Otomotiv sektörü ülkemizde ana gündem maddelerindendir. Araç fiyatlarının yükseliyor olması, ÖTV’de yapılacak değişiklikler, araç tedarikinde yaşanan sıkıntıların giderilememesi gibi oldukça yoğun bir gündeme sahip. Diğer taraftan global çapta da ciddi ilerlemeler ve gelişmeler katediliyor.  Özellikle son senelerde etkilerini maalesef sıklıkla gördüğümüz küresel ısınma dolayısıyla alınan kararlar ve atılan adımlar dolayısıyla 2030’lu yıllarda Avrupa’da iki araçtan biri elektrikli olması, sonraki süreçteyse tamamı ile elektrikli araçlar ve yeni nesil araçlara geçmesi hedefleniyor.

Otomotiv sektörü tarihinde icat edildiği 1890’lardan bu yana en önemli değişimleri yaşıyor, bir süreçten geçiyor ve bizler de bu değişimin şahitleriyiz. Sektörün içerisinde hem yurtiçi hem yurtdışındaki birçok değişimi daha yakından takip ediyor, daha iyi görüyor ve tecrübe ediyoruz. Otomotiv sektörü tamamı ile dönüşüm hazırlığında; bir makinadan bilişim ve elektronik ağırlıklı mekanik robotlara dönüşen bir süreç yaşıyoruz. Birkaç yıl önce filmlerde gördüğümüz araçlar hayatımıza giriyor, hatta artık normalleşiyor. Tüm dünya elektrikli araçlar üzerinde hem fikir olmuş ve çalışmalar bu yönde ilerlemekte, tabi yeni nesil araçlarda farklı enerji türleri üzerine de çalışmalar yapılmaktadır. Mesela, ağır vasıtalar için uzun yol kat ettiklerinden hidrojen pilleri üzerinde çalışmalarda kabul görmüş çalışmalar yapılmaktadır. Bu sadece yakıt türleri ile ilgili değil, bu araçlara uyumlu üretilecek aküler, şarj üniteleri, çevreye etkileri, hukuksal boyutları bir aracın kaza anında çıkacak sorunlarda muhatabın kim olacağı ile ilgili konular hala net değil ve fikir birliğine varılmadı, süreç çok hızlı ilerleme kaydediyor, ilerlemelerse ülkelere göre farklılık gösteriyor.

Otomotiv sektörü Türkiye açısından hayati öneme sahip lokomotif bir sektör. İhracatta 16 yıldır birinci sektör. Ürettiğimiz araçların yüzde yetmişini birçok AB ülkesine ihraç ediyoruz. Avrupa’ya benzer entegre çalışmalar yürütmekteyiz. Türkiye’nin bu dönüşümden geri kalmayacağını umut ediyorum. Bu çalışmalarda geri kalmamız durumunda bu rekabetçi ortamda birçok avantajı kaybedebiliriz. Sadece otomotiv üretimde değil, OEM ürünlerde Türkiye otomotiv yan sanayisi dünyanın en güçlü sektörlerinden, yan sanayilerden kabul ediliyor. Maalesef Türkiye’de yeni nesil araçlarla ilgili global markalardan sadece bir tanesinin elektrikli ticari araçlar ile ilgili banttan indirmiş olduğu bir araç var. Onun ötesinde kendi milli markamız TOGG var. Dünya ile ayrışıyoruz, istediğimiz noktada değiliz. Bu konuda daha dikkat etmemiz ve üzerinde ağırlık vermemiz gerekiyor. Türkiye pazarını ayakta tutan hatta savunma sanayimizin gelişiminde de büyük rol oynayan bu sektörü ihmal etmememiz gerek. Dünyada birçok global markanın üretim üssü konumunda olan ülkemizde üretilen araçların yüzde yetmişi dünya pazarında kabul görmüş, biz bu dönüşümü aynı şekilde yakalamazsak sektörümüz açısından ciddi sıkıntılar yaşayabiliriz. İmzalanan Paris Anlaşmasıyla Avrupa, 2025’ten sonra dizel araçları kabul etmeyeceğini, hatta 2030’dan sonra tamamı ile elektrikli araçlara geçeceğini taahhüt ediyor. Bizim bu dönüşümü Avrupa ile benzer şekilde yakalamamız gerekir.  

Türkiye birçok sektörde olduğu gibi otomotiv sektöründe de yatırım çekemedi. Aslında arzu edilen, kalıcı yatırımların ülkemize gelmesidir. Global markalar tercihini Türkiye’den yana kullanmadı. Bir takım teşvik edici adımların atılması gerekir. Bunun yanında Nisan ayında EPDK şarj üniteleri ile yeni bir çalışma yürürlüğe koydu. Buna benzer teşvik edici ciddi çalışma ve alt yapıyı oluşturmamız gerekir. Türkiye Avrupa’ya göre daha ciddi avantaja sahip. Gerek iş gücü gerekse lojistik konumu itibarı ile avantajlı konumda. Global markaların çoğunun Türkiye’yi tercih etmelerinin sebeplerinden bir tanesinin de Türkiye’de gördükleri ciddi potansiyel ve pazar payıdır. Şu anda yeni nesil araçlara yönelik birkaç ürün üretilmekte ama yeterli değil. Yeni teşvik ve gerekli alt yapıyı sağlarsak özelikle katma değerli ürünler konusunda yaşadığımız sıkıntıyı da otomotiv sektörüyle sağlayabiliriz. Aftermarket diye bahsettiğimiz yan sanayi alanının biraz daha zamana ihtiyacı var. Yetkili distribütörler ciddi değişimler yaşayacak.

Otomotiv sektörü bu dönüşümü hızlı bir şekilde yaşayacak. Gelecekte araç sahipliğinden araç kullanıcılığına daha hızlı bir geçiş yaşanacak. Otomotivdeki gelişmelere, iş modeline ve ileri yönelik hedeflere bakıldığında, sizi bir yerden bir yere götürmekten ziyade ofis gibi günlük birçok ihtiyacınızı karşılayabileceğiniz modeller üzerinde duruluyor. Yetkili distribütörler olarak ilerde araç satışları üzerinden değil de size sağlayacağı faydaları ve hizmetleri konuşuyor olacağız. Örneğin, son birkaç senedir ülkemizde de yaygınlaşmaya başlayan telefon uygulamaları üzerinden muhitinizde var olan araçları saatlik kiralayıp gittiğiniz yere bırakabildiğiniz modeller özellikle metropollerde giderek yaygınlaşacak. Buna ek olarak sürücüsüz araçlar gibi, sıfır emisyon araçlara göre çevre faktörünün ön planda olduğu bir dönüşüm de kapıda.

Türkiye’de araç pazarından bahsedersek, özelikle pandemide arz talep dengesinde yaşadığımız sıkıntılar ve yüksek ÖTV oranları, araç piyasasında ciddi sıkıntılar meydana getirdi. 2021 ve 2022 fiyatlarını karşılaştırdığımızda fiyatlar iki katına çıkmış durumda ve bu dengenin bu yıl sonuna kadar süreceğini düşünüyorum. 2022 yarı yıl satışlarına baktığımızda istenilen düzeyde olmasa da yıllık bazda sekiz yüz bin adetlere ulaşarak geçen yılın üstünde bir seviyeye ulaşması düşünülüyor ama ülkemizde oluşan enflasyon, kur dengesi, araç sahibin sattığı aracın yerine yenisini koyabilme endişesi gibi birtakım nedenler araç piyasasındaki fiyatların bir dönem daha bu seviyelerde olacağını gösteriyor, hatta 2023’ün ilk çeyreğine kadar sürebilir.

ÖTV konusunda ortak akıl ve istişare ile sektör temsilcilerinin görüşleri de dikkate alınarak bir karar alınmalı. ÖTV, Türkiye’de çok yüksek, maalesef dünyada en çok ÖTV uygulayan devletiz. Diğer yandan hükümetler bütçe içinde çok önemli ve vazgeçilemez bir gelir kalemi olarak görüyor. Geçmişte piyasa şartlarından ziyade bütçe gelirlerindeki katkısı ön planda oldu, ben farklı bir yaklaşım beklemiyorum. Cumhurbaşkanına yakın zamanda yetki verilmesini elektrikli araçlarla ilgili bir konu olduğunu düşünüyorum. Olası değişiklikler elektrikli araçların Türkiye’deki pazar payı çok düşük olduğu için toplam pazarı etkileyeceğini düşünmüyorum.

Diğer bir olasılıksa yıl sonuna doğru artan fiyatlar nedeniyle araç satışlarının çok düşük seyretmesi durumunda Cumhurbaşkanı siyasi saiklerle bir karar verebilir. Bu durumda da ÖTV’de bir düşüş değil, yeniden matrah ayarlaması yapılabilir. Şu anda araç bulunurluğu sorunlu ve araç fiyatları artmaya devam ediyor. Araç ihtiyacı olan şahıs ve kurumların normal alımlarına devam etmesi, yüksek beklentilerde bulunmamaları en rasyonel davranış olacaktır.

2022 yılının YEDPA için başladığı gibi güzel haberlerin devam edeceği, sağlık ve huzur içinde işlerimiz için de hayırlı, bol kazançlı, bereketli çalışmalar temenni ediyorum.

Salih Sami Atılgan

YEDPA Yönetim Kurulu Başkanı

Paylaş

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • TÜRKİYE, OTOMOTİV SEKTÖRÜNÜN DÜNYA İLE ENTEGRASYONUNU SAĞLIYOR

    05 Temmuz 2024 GÜNDEM, Köşe Yazıları

    Değerli meslektaşlarım, otomotiv satış sonrası sektörünün en büyük buluşmasının 17. kez İstanbul'da gerçekleşmesinden büyük mutluluk duyduk. Türkiye otomotiv sektörünün gücü ve İstanbul'un cazibesi, bu yıl da Automechanika Istanbul’un dünyanın buluşma noktası olmasına önemli bir destek sağladı. Türkiye'de otomotiv sektörü, ana sanayi ve yan sanayi ile entegre olmuş durumda ve ihracatta lider pozisyondadır. 2023 yılında yan sanayi ve yedek parça sektörü, 14 milyar doları aşan ihracatla beşinci sıraya yükseldi. Bu sürdürülebilir başarı, yeni tren...
  • OTOMOTİV LİDERLERİNİN DE YAPMAMASI GEREKEN BEŞ HATA

    05 Temmuz 2024 GÜNDEM, Köşe Yazıları, OTOMOTİV

    Merhabalar, Dijital dergiler içinde bulunan monday.com her bir iş lideri için bazı öğütler derlemişti. Otomotivde yılın ikinci yarısını düşününce bu öğütleri sizlerle paylaşmadan duramadım doğrusu. Profesyonel yaşamımızda zaman zaman karşılaşırız. Yakınlarımızda kendi ekiplerini bir şekilde olumsuz etkileyerek performansını düşüren iş liderleri eksik olmaz. İşin zor yanı ise, bu tür insanları kısa sürede ortaya çıkarmak olur. Çünkü çalışanlar genelde iş liderleri hakkında konuşmaktan çekinir. Dolayısıyla, istemeyerek te olsa böyle sorunlu iş...
  • YAPAY ZEKA İSTİHDAMI NASIL ETKİLİYOR?

    09 Mayıs 2024 GÜNDEM, Köşe Yazıları, OTOMOTİV

    Merhabalar, Bu yazımda size yapay zekanın otomotiv başta olmak üzere belli başlı sektörlerde istihdamı nasıl etkilediğini kısaca aktaracağım. Gelişmiş ülkeler içinde özellikle ABD içinde yapay zeka profesyonellerinin istihdamında önemli artış görülüyor ve bu sürpriz değil. İşe alımlarda adaylara yeteneklerine göre büyük rakamlarla performans primi de öneriliyor. Pandemi öncesi IT sektörü yoğun işe alım yapmışken pandemi ile birlikte bu sefer işten çıkarmalar görmüştük. Ancak yapay zeka teknolojisi alanında işe alımlar devam etti. Maryl...
  • DÜNYA OTOMOTİV SEKTÖRÜ AUTOMECHANİKA İSTANBUL’DA BULUŞUYOR

    08 Mayıs 2024 ANA MANŞET, GÜNDEM, Köşe Yazıları

    Değerli meslektaşlarım, bu ayki sayımızda otomotiv sektöründeki gelişmeleri ve YEDPA açısından büyük önem arz eden konuları değerlendireceğiz. YEDPA, 2024 döneminde yapılması planlanan çalışmaların başında YEDPA içerisinde faaliyet yürüten firmaların günlük çalışma şartlarının daha iyi hale getirilmesine yönelik çalışmalarına devam etmektedir. 2 No.’lu parseldeki imar çalışmaları: YEDPA’nın talep ve sorunlarını içeren bir rapor hazırlanarak İBB ve Ataşehir Belediyesi’ne sunulmuştur. Talebimiz neticesinde görüşülmüş, özelikle yeni imar plan ç...