OTOMOTİV SANAYİSİ TÜRKİYE’NİN İHRACAT VE EKONOMİK DEĞER ANLAMINDA EN ÖNEMLİ SEKTÖRÜ

Salih Sami Atılgan

salihsamiatilgan@yedpahaber.com

Değerli meslektaşlarım, Otomotiv sektörünün; araç satış, yedek parça, satış sonrası hizmete YEDPA, Türkiye’de oto yedek parça ticaretinin yapıldığı en büyük merkezlerden bir tanesi. Yedek parça sanayinin 2023’te 14 milyar doları aşan bir ticareti söz konusu. 2024’ün üçüncü çeyreğinde de gözlemlenen problemlerin başında ilk iki çeyrekte olduğu gibi “maliyetlerdeki aşırı artış” yer aldı. Nakit akışında yaşanan problemler öncelikli sorunlar arasında öne çıktıksa da, Türkiye ihracat sıralamasında da ilk beşe girebilecek bir konumda. Pek çok markanın bütün parçalarının üretilebileceği kapasiteye sahibiz. Türkiye’de işgücü ve enerji gibi ana girdilerin artmış olması rekabet açısından zorluklar oluşturuyor olsa da Türkiye otomotiv yan sanayisi gücüne güç katmaya devam ediyor. YEDPA’daki iş yerler inin bugün küçük geldiğini ifade eden önümüzdeki süreçte YEDPA 2 adıyla anılabilecek lojistik depoların yer aldığı bir merkez oluşturma gayreti içinde olacağız.

Türkiye ticaretinin yarıdan fazlasının gerçekleştiği il İstanbul. İTO Meslek Komite Meclis Üyesi önceki dönemde de meclis başkan vekilliği bu dönemde de yönetim kurulu üyesi olarak görev yapıyoruz. Otomotiv ulaştırma ve lojistik alanlarında meslek komitemizden gelen görüşleri yönetim kurulunda ilgili kurumlara aktarılması konusunda destek sağlamaya çalışıyoruz.

KUR GÜNCELLENMELİ 

Türkiye’nin Orta Vadeli Plan’da da ifade edildiği gibi katma değeri yüksek ürünler üretiyor olması lazım İhracat gelirlerimizin artması gerekir. Birtakım zorluklar yaşadığımız bir gerçek. Bu süreçten en fazla etkilenen ihracatçılar. Şu an ekonomik konjonktürde her şeyin enflasyonla yakın düzede artması beklenir. Yüzde 70-80 enflasyon konuşulurken kurun da o düzeylerde olması gerekir. Çünkü üretim maliyetleri artıyor. Kur burada kendi dengesini sağlayamadığında bizim ürünlerimiz rekabet halinde olduğumuz diğer ülkelere göre pahalı olmaya başlıyor. İhracatçının zorluğu kur bazlı fiyat belirlendiğinde değiştirilmesi o kadar kolay olmuyor. Şu anda kur çok düşük seyrediyor. Ekonomi bakanımız kur artırmayarak enflasyonu daha hızlı düşüreceğine inanmış durumda. Şu anda enflasyon kur farkı yüzde 50’yi geçti. Artık tolore edilebilir bir durum söz konusu değil. Kur ihracatçılar üzerinde ciddi bir yük. İhracatçının bu konuda dayanabilecek gücü kalmadı.

OTOMOTİVDE KÖKLÜ DEĞİŞİM

Otomotiv sektörü ilk aracın icat edildiği 1800’lü yıllardan sonra en hızlı değişimi yaşıyor. Burada iki faktör çok önemli bir tanesi artık konvansiyonel araçların çevreye zararlarından dolayı yeşil enerjinin kullanıldığı elektrikli araçlar son dönemde revaçta. Hidrojen pilli araçlarla ilgili çalışmalar devam ediyor. Bir diğer köklü değişim otonom araçlar. Artık pek çok ülkede sürücüsüz araçların devrede olduğu bir süreçten bahsedebiliyoruz. Bu konuda sektör kendini belirli bir yere taşısa da alt yapı konusunda ülkemizin eksikleri var.

TOGG SEKTÖRDE ÖNCE OLDU

Otomotiv konusunda Türkiye’nin avantajları var. Küresel sisteme entegre olmuş bir yapımız var. Şu anda 2 milyonu bulan araç üretim kapasitesine sahibiz. Bunların büyük bölümü konvansiyoneldi burada dönüşüme ihtiyaç vardı. Milli markamız TOGG bu konuda öncü rol üstlendi. TOGG’un üretim kapasitesi oldukça sınırlı. Bunun devamında Ford’un elektrikli araçlarla ilgili yatırımı söz konusu onun dışında neredeyse hiçbir markanın burada elektrikli araçla ilgili yatırımı söz konusu değildi. Türkiye ürettiği araçların yüzde 70’ini ihraç eden bir ülke. Bunun da önemli bir kısmını AB’ye ihraç ediyor. Avrupa 2030’da konvansiyonel araçların satışına izin vermeyeceğini açıklıyor. Bu anlamda ciddi bir riskle karşı karşıyaydık. BYD gibi markaların Türkiye’ye gelmiş olması önem arz ediyor. TOGG ve Ford’un dışında diğer markaların da elektrikli hatlarını açmaya başlamalarını umuyorum.

İKİNCİ ELDE KÖPÜK KALKTI

İkinci el piyasasını sıfırdan bağımsız düşünemeyiz. Kullanıcılar araçlarını satarken yeni araçla mukayese ederek fiyatlıyor.  Önceki dönemler itibarıyla enflasyonun da etkisiyle otomotivin yatırım aracı gibi değerlendirilmesinden kaynaklı nedenlerle araç satışları çok arttı. Araç fiyatları beklentilerin üzerine çıktı. Geçmiş dönemin kendine özgü şartları nedeniyle farklı gelişmeler oldu araç fiyatları olması gerekenin çok üstünde fiyatlara kadar yükseldi. Şu an sıfır araç tarafında köpük diyebileceğimiz olaylar böyle bir şey söz konusu değil şu an araçlar olması gereken düzeyde. 2024’te finansa ulaşımın oldukça zorlandığı bir dönem. Araç ve gayrimenkul satışında temel faktör finansmandır. Finansa ulaşım bankacılık sistemi üzerinden zorlaşınca araç satışları olumsuz olarak etkilendi. İkinci elde fiyatlar olabildiğince dip rakama gelmiş durumda. Araç alma düşüncesinde olanların bu zamanı kaçırmamalarını bundan daha aşağıya fiyatın olmayacağını belirtmek isterim.

Yeni yılda sağlık ve huzur içinde hayırlı, bol kazançlı çalışmalar temenni ediyorum.

Salih Sami Atılgan

YEDPA Yönetim Kurulu Başkanı