logo

DÖVİZDEKİ SIÇRAMANIN GÜNLÜK HAYATTAKİ 10 SONUCU

DÖVİZDEKİ SIÇRAMANIN GÜNLÜK HAYATTAKİ 10 SONUCU

İster geliri, ister gideri döviz cinsinden olsun, ya da dövizle hiçbir doğrudan ilişkisi olmasın, kurlardaki sıçramanın herkes için bir takım olumsuz etkileri var. Gelin kısaca bakalım…

Dövizdeki sıçramanın günlük hayattaki 10 sonucu - Sayfa 1

1- Dövizdeki sıçrama, TL’ye olan güveni daha da azaltır, vatandaşın ve şirketlerin işlemlerini döviz kurlarını baz alarak fiyatlandırmasına neden olur.

Dövizdeki sıçramanın günlük hayattaki 10 sonucu - Sayfa 2

2- Kurlar hızlı arttıkça, bankada tutulan mevduatın TL olarak değil, döviz olarak tutulması eğilimi güçlenir.

Dövizdeki sıçramanın günlük hayattaki 10 sonucu - Sayfa 3

3- İthal edilen tüketim mallarının yurt içi satış fiyatının doğrudan artmasına neden olur. Örneğin otomobil ve elektronik ürün fiyatları anında artar.

Dövizdeki sıçramanın günlük hayattaki 10 sonucu - Sayfa 4

4- İthal edilen hammadde ve ara malların TL cinsinden fiyatları yükselince, katma değerin büyük kısmı yurtiçinde yaratılsa dahi üretim maliyetlerinde artış olur.

Dövizdeki sıçramanın günlük hayattaki 10 sonucu - Sayfa 5

5- Kur artışı, maliyet ve fiyatları; bunlar da kısa süre içinde enflasyonu yukarı çekmeye başlar. Enflasyon yüksekken kur artışının enflasyonu kışkırtıcı etkisi daha da artar.

Dövizdeki sıçramanın günlük hayattaki 10 sonucu - Sayfa 6

6- Hayat pahalılaşınca, üretimde neredeyse hiç ithal mal kullanmayan işletmeler bile fiyatlarını yukarı çekmek zorunda kalır. Örneğin berber ve kuaförler fiyatlarını artırır. Çünkü mevcut gelirleri ile mevcut harcamalarını finanse etmekte zorlanmaya başlarlar.

Dövizdeki sıçramanın günlük hayattaki 10 sonucu - Sayfa 7

7- İçeriğinde hiç ithal mal olmadığını düşündüğünüz ama aslında dolaylı olarak ithal ara malı kullanılan alanlar var. Örneğin domates, salatalık gibi tarla ürünleri. Burada kullanılan elektrik, gübre, sulama boru ve sistemleri, ilaç, taşımada kullanılan kamyon, motorin vb. fiyatı döviz kurundan etkilenen çok sayıda dolaylı girdinin maliyeti kur artışı ile yükselir. Ücretlilerin geçim maliyetleri yükseldiği için zam beklentileri artar. Piyasada anında olmasa bile zamanla maaş ve ücretler artmaya başlar. Bu da işletme maliyetlerini artırır.

Dövizdeki sıçramanın günlük hayattaki 10 sonucu - Sayfa 8

8- Ücret artışları yılda bir, kimi yerlerde ise yılda iki kez ve genellikle gerçekleşen enflasyona yakın oranda yapılır. Bu da ücretlerin erimesine neden olur. Yani yüksek enflasyon döneminde ücretli çalışanların refahında azalma görülür.

Dövizdeki sıçramanın günlük hayattaki 10 sonucu - Sayfa 9

9- Kurlar yükseldikçe, döviz ve altın cinsi borcu olanların borcu TL cinsinden yükselir.

Dövizdeki sıçramanın günlük hayattaki 10 sonucu - Sayfa 10

10- Kurlardaki sıçrama benzin, motorin, doğalgaz, kömür gibi enerji kalemlerinin maliyetini artırır. Devlet çoğu zaman bunu dengeleyecek adımlar attığı için nihai satış fiyatını sübvanse etse de; verilen destekler, kamu borçlanması, zam ve vergi artışları ile telafi edilir.

Dövizdeki sıçramanın günlük hayattaki 10 sonucu - Sayfa 11

Bu etkileri daha da artırmak mümkün. Dikkat çekmek istediğim nokta, “maaşımı TL ile alıyorum”, “iç piyasaya satıyorum”, “harcamalarımı TL ile yapıyorum” ve benzeri düşünceler ile “dövizdeki yükseliş beni ilgilendirmiyor” bakış açısının gerçeklerle pek de örtüşmediği.

DR. H. BADER ARSLAN’IN ANALİZİ…